سوئیس — کار (پسادکتری و پژوهشگر دانشگاهی)

شرایط اصلی

این مسیر برای کسیه که دکتری داره و می‌خواد تو دانشگاه یا مؤسسه‌ی پژوهشی سوئیس پسادکتری یا پژوهشگر باشه. موقعیت رو خود دانشگاه آگهی می‌کنه یا استاد مستقیم استخدام می‌کنه. طبق دستورالعمل فدرال SEM، پسادکتری‌ها طبق ماده‌ی ۴۰ VZAE (OASA) خارج از سهمیه پذیرفته می‌شن، به شرطی که تو یه دانشگاه یا مؤسسه‌ی آموزش عالی مشمول قانون HFKG (دانشگاه‌های کانتونی، ETH و EPFL، دانشگاه‌های علوم کاربردی و...) کار کنن و اقامت پسادکتری حداکثر دو سال بعد از دفاع شروع بشه. SEM سقف این وضعیت رو از تاریخ دکتری ۸ سال (با دوره‌ی دکتری تو سوئیس) گذاشته و تو بعضی حالت‌ها سقف کوتاه‌تر (۴ سال) اعمال می‌شه؛ سقف دقیق خودت رو از بخش منابع انسانی دانشگاه بپرس. طبق سند EPFL، اگه بیشتر از دو سال از دفاعت گذشته باشه، به‌عنوان همکار علمی تو سهمیه‌ی L حساب می‌شی؛ برای کارفرمای خارج از این مؤسسه‌ها هم قواعد عادی و سهمیه‌ای کار برقراره.

ETH بررسی امنیتی رو برای استخدام و مهمان‌های علمی از کشورهای تحریمی هم انجام می‌ده، با همون معیارها: تحصیل قبلی تو مؤسسه‌ی تحریمی، ملیت یا اقامت، منبع بودجه و حوزه‌ی تحقیق دوکاربرد.

مدارک

چک‌لیست «کار/تحقیق» سفارت تهران (تیر ۱۴۰۵): سه فرم ویزای D، چهار عکس، اصل پاسپورت، قرارداد کار از دانشگاه، ترجمه‌ی شناسنامه و مدرک تحصیلی با تأیید وزارت خارجه، رزومه، انگیزه‌نامه و مدرک زبان.

زبان

زبان کاری بیشتر گروه‌های پژوهشی انگلیسیه و سفارت مدرک زبان رو تو چک‌لیست آورده.

هزینه و تمکن مالی

قرارداد کار مدرک مالیه و تمکن جدا لازم نیست. هزینه‌ی جیبی برای ترجمه، ویزا، بلیت و ماه اول لازمه. طبق منبع رسمی، تا تاریخ ۱۴۰۵/۰۷.

مراحل و زمان‌بندی

بعد از گرفتن پیشنهاد، دانشگاه درخواست مجوز رو ثبت می‌کنه؛ ETH می‌گه بررسی ۴ تا ۶ هفته طول می‌کشه. بعد وقت ویزای D رو از سفارت تهران با ایمیل می‌گیری؛ چک‌لیست مدت تصمیم سوئیس رو ۱۲ تا ۱۶ هفته نوشته.

نکته‌های مخصوص متقاضی ایرانی

سفارت تهران از ۱۱ مارس ۲۰۲۶ موقتاً بسته شد و از اردیبهشت ۱۴۰۵ کم‌کم باز شد؛ طبق اطلاعیه‌ی ۳ اوت ۲۰۲۶ خدمات کنسولی محدوده ولی ویزای D با وقت قبلی پذیرفته می‌شه. اگه دکتری‌ت از دانشگاهی تو لیست تحریم یا تو حوزه‌ی فنی حساسه، بررسی امنیتی ممکنه مانع بشه.

بعد از رسیدن (کار حین تحصیل، اقامت بعد از تحصیل، مسیر اقامت دائم)

مجوز به مدت قرارداد و سقف‌های بالا محدوده. برای ادامه بیرون از دانشگاه، کارفرمای جدید باید مجوز کار جدید (معمولاً سهمیه‌ای) بگیره. اقامت دائم (C) برای غیراروپایی‌ها معمولاً بعد از ۱۰ سال اقامت میاد و طبق دستورالعمل SEM زبان محلی در حد شفاهی A2 و نوشتاری A1 می‌خواد؛ با ادغام خوب و شفاهی B1 و نوشتاری A1 می‌شه بعد از ۵ سال اقامت بی‌وقفه با مجوز B هم درخواستش داد. سال‌های تحصیل فقط با شرط حساب می‌شن: طبق SEM اگه بعد از تموم شدن تحصیل دو سال بی‌وقفه مجوز اقامت برای یه هدف ماندگار مثل کار داشته باشی.