فرانسه — تحصیل (دکترا با قرارداد دکتری یا بورس (ویزای Passeport Talent پژوهشگر))

شرایط اصلی

باید مستر یا مدرک معادلش رو داشته باشی. تو علوم پایه و مهندسی باید مستقیم برای موضوع‌هایی که پژوهشگرها ثبت کردن اپلای کنی (سامانه‌ی doctorat.campusfrance.org یا ABG)؛ تو علوم انسانی معمولاً پروپوزال خودت رو برای استاد می‌فرستی. بعد از تأیید استاد، دانشکده‌ی دکتری (école doctorale) باید ثبت‌نامت رو تأیید کنه و خیلی از دانشکده‌ها تأمین مالی رو شرط می‌کنن.

مدارک

برای ویزا: convention d'accueil از مؤسسه‌ی پژوهشی، پاسپورت، رزومه، مدرک مستر و بقیه‌ی مدارکی که فایل پیوست Campus France ایران گفته. برای اپلای: رزومه، ریزنمره و مدرک، توصیه‌نامه و پروپوزال (در علوم انسانی).

زبان

تو علوم دقیقه، مهندسی و زیست‌شناسی معمولاً فرانسه لازم نیست و کار با استاد به انگلیسیه؛ فقط چکیده‌ی رساله باید فرانسوی باشه. علوم انسانی و اجتماعی اغلب فرانسه‌ی B1 یا B2 می‌خوان.

هزینه و تمکن مالی

شهریه‌ی دکترا ۳۹۸ یورو در ساله و شامل شهریه‌ی دوبرابری غیراروپایی‌ها نمی‌شه. منابع مالی: قرارداد دکتری دانشگاه (بدون محدودیت سن و ملیت؛ حداقل حقوقش از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۶ ماهی ۲٬۳۰۰ یورو ناخالصه)، قرارداد CNRS یا پروژه‌های ANR، دکترای صنعتی CIFRE (بدون شرط ملیت، حداقل ۲٬۳۰۰ یورو ناخالص در ماه تو ۲۰۲۶)، یا بورس ایفل (حداکثر سن ۳۵ سال برای دکترا؛ درخواست فقط از طریق مؤسسه‌ی فرانسوی و مهلت ارسال مؤسسه‌ها ۶ ژانویه‌ی ۲۰۲۷). برای کارت talent-chercheur با convention de séjour de recherche حداقل حقوق ۲٬۲۰۰ یورو ناخالص در ماه شرطه؛ اگه تأمین مالیت به این سقف نرسه، کارت دانشجویی می‌گیری. کارت talent بعد از صدور ۳۵۰ یورو (۵۰ یورو تمبر + ۳۰۰ یورو مالیات) هزینه داره.

مراحل و زمان‌بندی

معمولاً از ژانویه‌ی سال دوم مستر دنبال موضوع می‌گردی؛ مکاتبه با استاد و مصاحبه؛ تأیید دانشکده‌ی دکتری و قرارداد مالی؛ دریافت convention d'accueil؛ ایمیل به [email protected] با عنوان RDV VFS / Passeport Talent همراه convention، اسکن پاسپورت، رزومه و شماره موبایل؛ ثبت فرم France-Visas و تحویل مدارک به VFS تهران. اگه اقامتت یک سال یا بیشتره، ویزای ۳ ماهه می‌گیری و تو ۲ ماه اول کارت رو آنلاین درخواست می‌دی.

نکته‌های مخصوص متقاضی ایرانی

خیلی از آزمایشگاه‌های علوم پایه و مهندسی «منطقه با دسترسی محدود» (ZRR) هستن و ورود هر پژوهشگر خارجی باید قبلش تأیید امنیتی بگیره. طبق سؤالی که یه سناتور سال ۲۰۲۵ تو مجلس سنای فرانسه مطرح کرد، از ۱۷٬۸۴۳ درخواست بررسی‌شده تو ۲۰۲۳، ۴۷۰ مورد (حدود ۳٪) رد شده، ردها بیشتر برای پژوهشگرهای خارجی بوده و دلیلش اعلام نمی‌شه. آمار رسمی جدا برای ایرانی‌ها منتشر نشده، ولی تو یه گزارش رسانه‌ای فرانسوی (۲۰۱۷) یه مسئول آزمایشگاه گفته درخواست دانشجوهای خارجی از جمله ایرانی‌ها گاهی رد می‌شه. پس تو رشته‌های حساس (مثل هسته‌ای، هوافضا، الکترونیک و شیمی) ریسک بیشتره و این مرحله ممکنه چند ماه طول بکشه.

بعد از رسیدن (کار حین تحصیل، اقامت بعد از تحصیل، مسیر اقامت دائم)

کارت talent-chercheur اجازه‌ی کار می‌ده و همسر و بچه‌های زیر سن قانونی با روند ساده‌ی «خانواده‌ی همراه» کارت talent-famille می‌گیرن. کارت‌های talent مشمول قرارداد ادغام (CIR) نیستن، پس آزمون مدنی و شرط فرانسه‌ی A2 که از ۲۰۲۶ برای اولین کارت چندساله اومده شاملشون نمی‌شه؛ ولی کارت مقیم بعدها آزمون مدنی و فرانسه‌ی B1 می‌خواد. بعد از تموم شدن پژوهش، کارت یک‌ساله‌ی جست‌وجوی کار/ایجاد شرکت برای دارنده‌ی talent-chercheur هم هست؛ بعدش کارت salarié یا Passeport Talent.