ترکیه — کار (اجازه‌ی کار با کارفرمای ترکیه‌ای (e-İzin))

شرایط اصلی

باید یه کارفرمای ترکیه‌ای داشته باشی که برات اجازه‌ی کار بگیره. از بیرون ترکیه، خودت به نمایندگی ترکیه برای ویزای کار درخواست می‌دی و یه شماره‌ی مرجع ۱۶ رقمی می‌گیری؛ تو ایران این نمایندگی‌ها سفارت تو تهران و سرکنسولگری‌های تبریز، ارومیه و مشهدن و وقتش رو از سامانه‌ی پیش‌درخواست ویزای ترکیه (www.visa.gov.tr) می‌گیری. کارفرما طبق وزارت خارجه‌ی ترکیه ظرف ۱۰ روز کاری مدارک رو تو سامانه‌ی e-İzin وزارت کار (ÇSGB) می‌فرسته؛ طبق قانون ۶۷۳۵، وزارت از وقتی پرونده کامل بشه ظرف ۳۰ روز تصمیم می‌گیره و اگه مدرکی کم باشه این زمان متوقف می‌شه. درخواست از داخل ترکیه فقط برای کسیه که دست‌کم ۶ ماه اقامت معتبر داشته باشه.

کارفرما باید معیارهای وزارت کار رو داشته باشه: به‌ازای هر خارجی دست‌کم ۵ کارمند ترک (شرکت‌های با فروش سالانه‌ی ۵۰ میلیون لیر به بالا تا ۵ خارجی معافن)، و سرمایه‌ی پرداخت‌شده‌ی دست‌کم ۵۰۰٬۰۰۰ لیر یا فروش خالص دست‌کم ۸ میلیون لیر یا صادرات دست‌کم ۱۵۰ هزار دلار. حقوق هم نباید کمتر از این باشه (بر پایه‌ی حداقل دستمزد ناخالص): مدیر ارشد و خلبان ۵ برابر، مهندس و معمار ۴ برابر، بقیه‌ی مدیرها ۳ برابر، کارهای تخصصی و استادکاری ۲ برابر، و بقیه‌ی شغل‌ها حداقل دستمزد. حداقل دستمزد ناخالص ۲۰۲۶ ماهی ۳۳٬۰۳۰ لیره، پس مثلاً برای مهندس حدود ۱۳۲ هزار لیر (حدود ۲٬۴۰۰ یورو) در ماه می‌شه.

استثناهای مهم: متخصص‌های نرم‌افزار، دیتابیس، موبایل، شبکه و امنیت و معماری سازمانی تو شرکت‌های فناوری اطلاعات از شرط ۵ کارمند ترک و سرمایه معافن (تو شرکت‌های غیر IT تا ۲ نفر)؛ کار تو مرکز تحقیق و توسعه یا پارک فناوری هم با نظر مثبت وزارت صنعت از این دو شرط معافه. از ۳ اوت ۲۰۲۶ هم برای درخواست‌های داخل ترکیه‌ی خارجی‌هایی که تو ۳ سال اخیر دست‌کم یک سال قانونی تو ترکیه بودن، تا ۳ نفر در هر محل کار این دو شرط اعمال نمی‌شه (تعداد خارجی‌ها نباید از کارمندهای ترک بیشتر بشه)؛ این معافیت به درخواستی که از ایران می‌دی ربطی نداره. بعضی شغل‌ها برای خارجی‌ها کاملاً ممنوعه، از جمله دندان‌پزشکی، داروسازی، دامپزشکی، وکالت، سردفتری، راهنمای تور و حسابداری رسمی (mali müşavir).

مدارک

قرارداد کار امضاشده با کارفرما؛ کپی پاسپورت (اجازه‌ی کار حداکثر تا ۶۰ روز قبل از انقضای پاسپورت صادر می‌شه و پاسپورت زیر ۶۰ روز اعتبار قبول نمی‌شه)؛ دیپلم یا مدرک تحصیلی با ترجمه‌ی ترکی رسمی؛ و مدارک شرکت (روزنامه‌ی رسمی ثبت شرکت، ترازنامه‌ی سال آخر). مهندس و معمار با مدرک خارجی باید معادل‌سازی (denklik) مدرک از YÖK رو هم داشته باشه؛ کادر درمان مجوز اولیه‌ی وزارت بهداشت و معلم‌ها مجوز وزارت آموزش یا YÖK لازم دارن.

زبان

تو فهرست رسمی مدارک اجازه‌ی کار، مدرک زبان نیست؛ ولی در عمل باید بتونی با کارفرما به انگلیسی یا ترکی کار کنی و ترکی شانس پیدا کردن کار رو خیلی بیشتر می‌کنه.

هزینه و تمکن مالی

عوارض اجازه‌ی کار تو ۲۰۲۶: تا یک سال ۱۲٬۵۷۴٫۹۰ لیر، یک تا دو سال ۲۵٬۱۴۹٫۸۰ لیر، به‌علاوه‌ی ۹۶۴ لیر هزینه‌ی کارت (اوراق بهادار). برای درخواست از خارج، این‌ها و هزینه‌ی ویزا رو خودت تو همون نمایندگی ترکیه‌ای که درخواست دادی پرداخت می‌کنی؛ اگه ظرف ۳۰ روز پرداخت نشه، درخواست رد می‌شه. برای اجازه‌ی کار تمکن مالی شخصی شرط نیست، ولی باید پول چند ماه اول (اجاره، ودیعه، خرج زندگی تا اولین حقوق) رو داشته باشی.

مراحل و زمان‌بندی

پیدا کردن کار و گرفتن قرارداد؛ درخواست ویزای کار تو نمایندگی ترکیه و گرفتن شماره‌ی مرجع؛ ارسال مدارک از طرف کارفرما ظرف ۱۰ روز کاری؛ بررسی وزارت کار (۳۰ روز از وقتی پرونده کامل بشه)؛ پرداخت عوارض تو نمایندگی؛ گرفتن ویزا و سفر. اجازه‌ی کار جای اقامت رو می‌گیره و باید ظرف ۲۰ روز از ورود، آدرست رو تو سامانه‌ی ثبت آدرس ثبت کنی.

نکته‌های مخصوص متقاضی ایرانی

ایرانی‌ها برای سفر توریستی تا ۹۰ روز ویزا نمی‌خوان، ولی با معافیت ویزا نمی‌شه کار کرد و برای درخواست از داخل ترکیه هم دست‌کم ۶ ماه اقامت معتبر لازمه؛ پس راه اصلی درخواست از نمایندگی ترکیه تو ایرانه. اجازه‌ی کار به یه کارفرما وصله و عوض کردن کارفرما یعنی درخواست جدید. کارفرماهای کوچیک معمولاً شرط ۵ کارمند ترک رو ندارن، پس دنبال شرکت‌های بزرگ‌تر یا شرکت‌های IT باش.

بعد از رسیدن (کار حین تحصیل، اقامت بعد از تحصیل، مسیر اقامت دائم)

اجازه‌ی اول حداکثر یک ساله؛ تمدید با همون کارفرما اول تا ۲ سال و بعد تا ۳ سال. تمدید از ۶۰ روز قبل از انقضا و حتماً قبل از تموم‌شدنش. خانواده (همسر و بچه) می‌تونن اقامت خانوادگی بگیرن به شرطی که درآمدت دست‌کم برابر حداقل دستمزد و به‌ازای هر نفر یک‌سوم حداقل دستمزد باشه. بعد از ۸ سال اجازه‌ی کار قانونی یا اقامت بلندمدت می‌شه برای اجازه‌ی کار دائم (süresiz) درخواست داد، که حق قطعی نیست؛ اقامت بلندمدت هم ۸ سال اقامت پیوسته می‌خواد.