آلمان — تحصیل (کارشناسی ارشد (انگلیسی یا آلمانی، uni-assist یا مستقیم))

شرایط اصلی

برای ارشد تو آلمان باید مدرک کارشناسی داشته باشی و از یه دانشگاه آلمانی پذیرش (قطعی یا مشروط) بگیری. هر دانشگاه و هر رشته شرایط خودش رو داره (معدل، دروس پیش‌نیاز، زبان) و تصمیم نهایی با خود دانشگاهه. خیلی از دانشگاه‌ها درخواست رو از طریق uni-assist می‌گیرن و بعضی‌ها یه «VPD» (ارزیابی اولیه‌ی uni-assist) می‌خوان که باید خودت قبل از ددلاین به دانشگاه بفرستی. گواهی APS برای ایرانی‌ها لازم نیست؛ طبق uni-assist، APS فقط برای چین، ویتنام و هند وجود داره.

مدارک

طبق سفارت تهران، برای ویزا این‌ها رو می‌خوای: پاسپورت با حداقل یک سال اعتبار؛ فرم VIDEX امضاشده؛ عکس بیومتریک ۳۵×۴۵ با زمینه‌ی سفید؛ نامه‌ی انگیزشی (چرا این رشته و برنامه‌ی شغلیت چیه)؛ پذیرش دانشگاه با رشته و ترم مشخص؛ مدرک زبان؛ مدرک تمکن مالی؛ مدرک و ریزنمرات کارشناسی با ترجمه‌ی آلمانی که وزارت امور خارجه‌ی ایران تأییدش کرده باشه؛ رزومه‌ی بدون وقفه به آلمانی یا انگلیسی؛ بیمه‌ی سفر حداقل ۹۰ روز با پوشش ۳۰ هزار یورو برای کل شنگن. سفارت گفته دیگه لازم نیست مدارک تحصیلی رو خود سفارت لگالایز کنه. همه‌ی مدارک اصل به‌همراه یه کپی و به ترتیب لیست سفارت ارائه می‌شن.

زبان

برای رشته‌های انگلیسی‌زبان باید مدرک معتبر مثل IELTS یا TOEFL داشته باشی و نمره‌ی لازم رو خود دانشگاه تعیین می‌کنه. برای رشته‌های آلمانی‌زبان، سطحی که برنامه‌ی شروع تحصیل می‌خواد رو باید نشون بدی. سفارت گفته مدرک زبان موقع وقت حضوری نباید بیشتر از یک سال از صدورش گذشته باشه.

هزینه و تمکن مالی

تمکن مالی برای ویزای تحصیلی طبق سفارت تهران (وضعیت ۲۰۲۶): ماهی ۹۹۲ یورو، یعنی ۱۱٬۹۰۴ یورو برای سال اول. راه‌های قبول‌شده: حساب مسدود (Sperrkonto) تو یه بانک آلمانی؛ یا تعهدنامه‌ی رسمی (Verpflichtungserklärung) از یه نفر مقیم آلمان؛ یا بورسیه‌ی معتبر؛ یا (راه مخصوص سفارت تهران) فرم امضاشده‌ی Sperrkontoerklärung به‌همراه گواهی موجودی بانکی؛ در این حالت ویزات شرط می‌گیره که این مبلغ رو نقد همراهت بیاری و بعد از رسیدن تو حساب مسدود بذاری. اگه دانشگاه شهریه بگیره، باید نشون بدی شهریه‌ی سال اول رو هم داری. دانشگاه‌های دولتی معمولاً برای ارشد شهریه ندارن، ولی ایالت بادن-وورتمبرگ از دانشجوهای غیر اروپایی ترمی ۱۵۰۰ یورو می‌گیره و تو بایرن هم بعضی دانشگاه‌ها برای غیر اروپایی‌ها شهریه‌ی چند هزار یورویی دارن. هزینه‌ی ترم (Semesterbeitrag) بین ۷۰ تا ۴۳۰ یوروئه. هزینه‌ی uni-assist برای اولین رشته ۷۵ یورو و هر رشته‌ی بعدی تو همون ترم ۳۰ یوروئه. هزینه‌ی ویزا ۷۵ یوروئه که باید نقد و به یورو بدی. اگه با ۱۰ هزار یورو یا بیشتر پول نقد از یه کشور غیر اروپایی وارد آلمان بشی، طبق گمرک آلمان باید خودت اون رو به گمرک اعلام کنی. DAAD هزینه‌ی زندگی رو بسته به شهر ماهی ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ یورو تخمین زده.

مراحل و زمان‌بندی

ددلاین خیلی از رشته‌ها برای ترم زمستانی ۱۵ ژوئیه و برای ترم تابستانی ۱۵ ژانویه‌ست، ولی رشته‌های ارشد معمولاً ددلاین زودتری دارن. uni-assist توصیه می‌کنه حداقل ۸ هفته قبل از ددلاین درخواست بدی؛ زمان بررسی برای مدارک ایران طبق اعلام uni-assist (به‌روزرسانی ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶) ۲ تا ۳ هفته‌ست. بعد از پذیرش، تو لیست انتظار «NEW National visa: Students Master/ PhD (§16b AufenthG)» در TLScontact ثبت‌نام کن؛ با پذیرش مشروط (مثلاً به شرط مدرک زبان) هم می‌شه ثبت‌نام کرد. بعد از وقت حضوری، پرونده رو اداره‌ی فدرال امور خارجی (BfAA) بررسی می‌کنه و ویزا معمولاً برای سال اول صادر می‌شه. طبق صفحه‌ی رسمی سفارت آلمان در تهران (بررسی‌شده ۱۴۰۵/۰۷/۲۲)، بخش ویزا به‌خاطر محدودیت شدید پرسنلی و فنی «محدود» کار می‌کنه. از ۲۴ تیر ۱۴۰۵ (۱۵ ژوئیه‌ی ۲۰۲۶) لیست‌های انتظار جدید TLScontact باز شده و برای لیست‌های تحصیلی (ارشد/دکتری، کارشناسی، استودین‌کولگ و دوره‌ی زبان پیش‌دانشگاهی) دوباره وقت حضوری داده می‌شه، ولی سفارت هیچ زمان انتظاری اعلام نکرده. سفارت صریحاً گفته برای درخواست ویزا به کشورهای همسایه نرو؛ اونجا پرونده‌ت به‌خاطر عدم صلاحیت پس زده می‌شه.

نکته‌های مخصوص متقاضی ایرانی

طبق صفحه‌ی سفارت (۱۴۰۵/۰۷/۲۲) حریم هوایی ایران هنوز بسته‌ست و سفارت مسیرهای زمینی به ترکیه و ارمنستان رو معرفی کرده؛ برای ورود به ترکیه و ارمنستان ایرانی‌ها ویزا لازم ندارن. سفارت همچنین هشدار داده که گزارش‌هایی از جلوگیری از خروج اتباع ایرانی در مرزها هست. مدارک تحصیلی رو قبل از هر کاری آزاد کن (آزادسازی مدرک) و ترجمه‌ها رو به تأیید وزارت امور خارجه برسون. پرداخت هزینه‌ی uni-assist با کارت اعتباری Visa/Mastercard یا انتقال بانکی انجام می‌شه که از ایران مستقیم ممکن نیست و معمولاً به یه واسطه یا آشنا تو خارج نیاز داری. قبل از پرداخت به هر شرکت ارائه‌دهنده‌ی حساب مسدود، بپرس که برای ساکنان ایران حساب باز می‌کنه یا نه؛ اگه نه، همون راه Sperrkontoerklärung سفارت تهران رو برو. طبق تصمیم شورای اتحادیه‌ی اروپا (۲۰۱۰/۴۱۳، ماده‌ی ۲۱) کشورهای عضو باید جلوی آموزش تخصصی اتباع ایرانی تو رشته‌هایی که به فعالیت‌های حساس هسته‌ای یا سامانه‌های پرتاب سلاح کمک می‌کنن رو بگیرن و این تحریم‌ها طبق BAFA از ۲۰۲۵ دوباره برقرار شدن؛ برای همین بعضی دانشگاه‌ها پرونده‌ی ایرانی‌ها تو این رشته‌ها رو بررسی کنترل صادرات می‌کنن. مشمولان خدمت قبل از هر کاری باید وضعیت مجوز خروج رو روشن کنن.

بعد از رسیدن (کار حین تحصیل، اقامت بعد از تحصیل، مسیر اقامت دائم)

دانشجوی غیر اروپایی طبق DAAD سالی ۱۴۰ روز کامل یا ۲۸۰ نیم‌روز اجازه‌ی کار داره. بعد از فارغ‌التحصیلی می‌تونی اقامت جست‌وجوی کار تا ۱۸ ماه بگیری و بعد با کار مرتبط به ویزای کار متخصص یا بلوکارت بری. برای اقامت دائم (Niederlassungserlaubnis) طبق DAAD از جمله باید حداقل سه سال تو آلمان بوده باشی، خرجت رو خودت تأمین کنی و آلمانی B1 داشته باشی.